Smoking, frak i surdut to trzy różne odpowiedzi na trzy różne okazje — każda z nich rządzi się osobnymi zasadami, a każda wymaga szycia w pracowni, która te zasady rozumie. W Tiestore.pl, który istnieje w Warszawie już niemal od 30 lat, szyjemy stroje wieczorowe i formalne metodą bespoke. Od smokingu na galę po frak na bal — z tkanin najlepszych manufaktur Europy.
Smoking — od Savile Row do Tuxedo Park
Smoking — w Wielkiej Brytanii zwany dinner jacket, w Stanach tuxedo — powstał w latach 60. XIX wieku jako wygodna alternatywa dla fraka. Legenda głosi, że Książę Walii (późniejszy król Edward VII) zlecił Henry'emu Poole & Co. z Savile Row uszycie krótszej, beztylnej kurtki wieczorowej w kolorze granatowym. W 1886 roku Amerykanin James Brown Potter wprowadził ten styl do ekskluzywnego Tuxedo Club w stanie Nowy Jork — i tak angielski dinner jacket stał się amerykańskim tuxedo.
Smoking to dziś najczęściej noszony strój formalny. W przeciwieństwie do fraka, który zarezerwowany jest dla najważniejszych uroczystości, smoking pojawia się wszędzie tam, gdzie obowiązuje dress code black tie — na galach, premierach, weselach, balach i kolacjach.
Smoking bespoke to jednocześnie najbardziej sformalizowany i najbardziej osobisty strój w garderobie mężczyzny. Sformalizowany — bo zasady są precyzyjne i mają długą historię. Osobisty — bo w granicach tych zasad każda decyzja jest Twoja: szerokość klapy, kolor tkaniny, rodzaj okładziny, podszewka w barwie, która coś dla Ciebie znaczy. Smoking uszyty na miarę nie wygląda jak smoking z wypożyczalni. Wygląda jak Twój.
Klapy — jedyna formalna decyzja przy smokingu
Smoking rządzi się innymi zasadami niż garnitur — większość detali jest ściśle określona. Prawdziwą przestrzeń do wyboru dają klapy.
Klapa szalowa (shawl lapel) — ciągła, zaokrąglona linia od kołnierza do guzika, bez wcięcia ani szczytu. Wywodzi się z victoriańskich kurtek do palenia (smoking jackets), stąd polska nazwa całego ubioru. Miękka, elegancka, kojarzona z filmowym glamourem lat 30. i 40. — Humphrey Bogart w białym smokingu w Casablance nosił właśnie szalową klapę. Szczególnie dobrze wygląda na smokingach w kolorach innych niż czarny, choć i ta ostatnia opcja to ponadczasowy wybór.
Klapa szczytowa (peak lapel) — skierowana ku górze, bardziej zdecydowana i formalna niż szalowa. Klasyczna na smokingach dwurzędowych, coraz częściej spotykana na jednorzędowych. Preferowana w tradycji angielskiej — grosgrain zamiast satyną na okładzinie klapy to subtelny sygnał rozpoznawalny dla znawców.
Klapa wcięta (notch lapel) — technicznie dopuszczalna od lat 80. XX wieku, ale bywa uważana za kontrowersyjny wybór. Niektórzy mówią, że jest zbyt bliska garniturowi, by w pełni honorować okazję. Z drugiej strony na pewno będzie bardzo oryginalnym elementem stylizacji.
Okładzina klapy — satin lub grosgrain — to materiał nawinięty na klapę, który wychwytuje światło sali. Satin błyszczy bardziej, grosgrain ma matową, żeberkowaną fakturę. W tradycji angielskiej grosgrain jest ceniony wyżej, bo uważany za subtelniejszy i bardziej odporny na czas.
Smoking jednorzędowy i dwurzędowy
Smoking jednorzędowy z jednym guzikiem to klasyczny i najczęstszy wybór — zapięcie nisko, głęboki dekolt tworzy wyraźną literę V, w której mieści się muszka i plastron koszuli. Dopasowany zarówno do klapy szalowej, jak i szczytowej.
Smoking dwurzędowy — sześć guzików z zapięciem na dwa lub cztery — wraca do łask. Historycznie popularny w latach 30. w połączeniu z szeroką klapą szczytową, dziś noszony jako wyrazisty wybór. Smoking dwurzędowy jest zawsze zapięty — nigdy noszony otwarty.
Detale, które odróżniają smoking bespoke
Kieszenie smokingu są wyłącznie wpuszczane (jetted) — bez klapek. Guziki zakryte tym samym materiałem co okładzina klapy — satin lub grosgrain. Spodnie bez pasków na pętelki — zamiast nich szelki lub regulacja boczna — z jednym jedwabnym lamem wzdłuż szwu bocznego.
Koszula smokingowa ma plastron — usztywniony przód z piqué lub gładkiej tkaniny — i mankiety francuskie do spinek. Kołnierz skrzydełkowy (wing collar) lub szeroki klasyczny — to kwestia wyboru i tradycji, przy czym w Europie oba są akceptowalne, a w Wielkiej Brytanii preferowany jest turndown collar. Przy takiej koszuli mucha — wyłącznie do samodzielnego wiązania, nigdy gotowa.
Pas smokingowy (cummerbund) lub kamizelka — alternatywne sposoby zakrycia paska spodni i dolnej krawędzi koszuli. Kamizelka z głębokim wycięciem w kształcie U lub V, czarna, bez klapek. Cummerbund noszony z fałdami skierowanymi ku górze — tak jak nosili go oficerowie indyjscy, którzy przynieśli go do europejskiej mody.
Kolor: czarny lub granatowy (midnight blue). Granatowy pod sztucznym światłem wydaje się głębszy i bardziej intensywny niż czarny — to jeden z powodów, dla których był preferowany przez Księcia Windsoru, który zamówił granatowy smoking u swojego krawca już w latach 20.
Smoking ślubny
Ślub wieczorny lub o późnej porze wieczornej — smoking jest właściwym wyborem. Smoking bespoke na ślub różni się od wypożyczonego tym, czym różni się każde ubranie szyte od podstaw od tego kupowanego z wieszaka: krojem stworzonym dla jednej sylwetki, tkaniny wybranej osobiście i detalami uzgodnionymi z krojczym.
Dla pana młodego — możliwość personalizacji, której nie ma nigdzie indziej: odcień tkaniny, szerokość klapy, okładzina klapy w grosgrain zamiast satyny, podszewka w kolorze, który ma znaczenie. Do tego ręcznie haftowany monogram na podszewce — inicjały i data. Smoking ślubny szyty metodą bespoke staje się częścią garderoby na całe życie, a nie strojem na jedną noc. A tej w ten najważniejszy dzień w życiu - zawsze stanie na wysokości zadania.
Dla świadków i drużby zawsze jest możliwość uszycia smokingów w tej samej tkaninie z różnicującym detalem (inna okładzina klapy, inna mucha, inne spinki). Innym rozwiązaniem są dopasowane marynarki - wszystko zależy od charakteru uroczystości.
Przy planowaniu smokingu ślubnego warto skontaktować się z nami odpowiednio wcześnie — realizacja bespoke zajmuje 3–4 tygodnie po pierwszej konsultacji.
Frak — white tie i najważniejsze wieczory
Frak (tailcoat, dress coat) to najwyższy stopień formalności w wieczorowej garderobie mężczyzny. Strój białej muszki — white tie — obowiązuje na balach państwowych, galach operowych najwyższej rangi i przyjęciach dworskich. W Polsce frak pojawia się rzadko, ale kiedy się pojawia — nie ma dla niego substytutu.
Frak charakteryzuje się poziomym wycięciem z przodu na linii talii i dwoma długimi połami opadającymi z tyłu — stąd angielska nazwa swallow-tail coat (jaskółczy ogon). Tkanina: czarna wełna barathea lub gruby worsted, klapy obszyte grosgrain. Kamizelka, koszula i mucha — wyłącznie białe. Spinki i studs — masa perłowa lub platyna.
Szycie fraka bespoke to projekt wymagający precyzji innej niż przy garniturze — proporcje połów tylnych, kąt wycięcia frontu i układ guzików tworzą sylwetkę, która przy złym wykonaniu wygląda kostiumowo. Przy dobrym — jest jedynym strojem, który naprawdę dorównuje okazji.
Surdut — dzienna formalność wymagań
Surdut (morning coat) to odpowiednik fraka dla ceremonii dziennych — ślubów, chrzcin, wyścigów Royal Ascot i oficjalnych uroczystości odbywających się przed godziną 18:00. Wywodzi się z jeździeckich płaszczy końca XVIII wieku: przód wycięty skośnie i łagodnie opadający ku tyłom ułatwiał dosiadanie konia — ta linia przetrwała do dziś jako znak rozpoznawczy stroju.
W Polsce surdut pojawia się przede wszystkim na weselach dziennych i południowych, gdzie dress code przewiduje formal morning dress lub lounge suit. W Wielkiej Brytanii Edward VIII — Książę Walii, a potem Książę Windsoru — zasłynął z uczynienia surduta standardem dworskim w miejsce fraka, co surdutowi nadało charakter bardziej nowoczesny i dostępny.
Czym charakteryzuje się surdut? Jego krój przewiduje pojedynczy rząd zapięcia, klapy szczytowe czy tkaninę samobarwną — czarną lub szarą. Spodnie powinny być w prążek, a do tego kamizelka, cylinder i rękawiczki — w kompletnym stroju morning dress. W wariancie bardziej swobodnym — surdut z ciemnymi spodniami i bez cylindra.
Tkaniny do strojów formalnych
Smoking i frak szyjemy z czarnej lub granatowej wełny barathea — gęstej, miękkiej tkaniny o charakterystycznym drobnym splocie, która w świetle sztucznym nabiera głębi bez połysku. Do bardziej śmiałych smokingów — mohair lub mieszanka wełny z mohairu, która daje subtelny, żywy połysk. Aksamit (velvet) — dla wieczorów, na których smoking ma być zapamiętany.
Surdut: czarny lub szary worsted, cięższy i bardziej strukturalny niż tkaniny garniturowe — tak, żeby sylwetka trzymała kształt przez cały dzień ceremonii.
Próbniki mamy w pracowni przy ul. Sokołowskiej 9/U30 w Warszawie. Przy strojach formalnych wybór tkaniny jest decyzją, którą najlepiej podjąć trzymając materiał w rękach.
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google